ROZWÓD A PODZIAŁ NIERUCHOMOŚCI

Co trzecie małżeństwo kończy się rozwodem. To ponad 60 tysięcy małżeństw każdego roku. Wiele z nich w czasie małżeństwa zakupiło nieruchomość, która należy do wspólnego majątku. Podział majątku, w tym nieruchomości nie jest skomplikowany - o ile eksmałżonkowie są w stanie się w tej kwestii porozumieć.

Kiedy zapada decyzja o rozwodzie, należy jak najszybciej ustalić kwestię podziału wspólnego majątku. Jednym ze składników tego majątku jest nieruchomość, o ile została zakupiona po ślubie. Jeżeli nieruchomość stanowi odrębną własność majątkową jednej osoby, wówczas nie będzie brana pod uwagę podczas podziału majątku. Kiedy nieruchomość stanowi odrębną własność jednego z małżonków? Jeżeli została nabyta przed zawarciem małżeństwa lub np. w drodze spadku, czy też  darowizny. 

Podziału nieruchomości można dokonać w każdej chwili – przy spełnieniu różnych warunków. 

Przed rozwodem
Aby dokonać podziału nieruchomości jeszcze przed rozwodem, wymagane jest uzyskanie rozdzielności majątkowej. Jeżeli małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową, mogą na mocy aktu notarialnego podzielić nieruchomość np. po połowie. 

W trakcie rozwodu
Przy zgodnej woli dwóch stron wystarczy podczas rozprawy rozwodowej złożyć wniosek o podział majątku. O ile sąd uzna, że podział majątku nie spowoduje nadmiernej zwłoki w sprawie. Wiele właśnie zależy od ustaleń między stronami. Jeżeli we wniosku przedstawią jednomyślnie propozycję podziału wniosku, sąd prawdopodobnie taki uzna. 

Po rozwodzie
Jeżeli decyzja nie zapadła podczas rozprawy sądowej, w zasadzie istnieją dwie drogi do podziału nieruchomości. Pierwsza to podział nieruchomości u notariusza, druga możliwość to podział przed sądem. Najważniejszy wtedy jest fakt, że z formalnościami trzeba poczekać do uprawomocnienia się wyroku sądu o rozwodzie.

Notarialny podział nieruchomości
Eksmałżonkowie mogą dokonać podziału nieruchomości u notariusza, o ile występuje spójna wola stron. Podział zostaje dokonany w formie aktu notarialnego. 

Sądowy podział nieruchomości
Sprawa o podział majątku – w tym nieruchomości, może odbyć się przed sądem, niezależnie od tego, czy eksmałżonkowie mają wypracowany plan podziału, czy nie. Jeżeli wola stron jest zgodna – sąd nie będzie rozpatrywał jej ponownie i uzna wniosek stron. Jeżeli wola stron nie będzie spójna, wówczas to sąd zadecyduje o podziale według własnego uznania.  Proces podziału nieruchomości odbywa się w sądzie rejonowym właściwym dla położenia nieruchomości. Proces może być żmudny i długotrwały, dlatego najlepiej jest się porozumieć w tej kwestii. Jeżeli nie ma wypracowanego wspólnego stanowiska, sąd ustala udział stron w majątku (co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe), oraz jego wartość (zazwyczaj na podstawie oceny biegłego sądowego w zakresie wyceny nieruchomości). 

W jaki sposób dokonuje się podziału nieruchomości?
Nieruchomość, na przykład lokal mieszkalny  można podzielić na dwie części lub przyznać jednemu z małżonków, z obowiązkiem spłaty na rzecz drugiego małżonka. Można również sprzedać nieruchomość, a następnie podzielić się zyskiem. Przy wyborze opcji ze spłatą drugiego eksmałżonka, należy ustalić harmonogram i wysokość spłat oraz wskazać termin spłaty. Jeżeli podziału majątku dokonuje sąd, to w jego gestii należy decyzja, kto otrzyma mieszkanie, a kto otrzyma pieniądze. Ponadto sąd określa sposób zapłaty – jednorazowo lub w ratach, maksymalnie przez 10 lat (zazwyczaj krócej).  Jeżeli żadna ze stron nie jest w stanie spłacić tej drugiej, sąd zazwyczaj zarządza sprzedaż mieszkania w toku postępowania egzekucyjnego. To wiąże się z wyższymi kosztami procesu oraz niższą możliwą do uzyskania kwotą sprzedaży nieruchomości. 

autor: Marta Kubacka